Cập Nhật Các Loại Hợp Đồng Thương Mại Theo Pháp Luật Việt Nam Mới Nhất

Trong môi trường kinh doanh đầy rủi ro hiện nay, một sai sót nhỏ trong hợp đồng thương mại có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, gây tổn thất lớn cho doanh nghiệp. Những tranh chấp pháp lý, thiệt hại về tài chính, hoặc ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín là những vấn đề thường gặp khi hợp đồng không được soạn thảo đúng cách. Để đảm bảo mọi giao dịch diễn ra suôn sẻ và quyền lợi các bên được bảo vệ, việc ký kết hợp đồng thương mại đòi hỏi sự thận trọng và hiểu biết pháp lý cần thiết. Cùng Inter Justic Law Firm tìm hiểu các loại hợp đồng thương mại phổ biến hiện nay và một số lưu ý quan trọng trước khi kí kết hợp đồng thương mại.

Hợp đồng thương mại theo pháp luật Việt Nam

Pháp luật Việt Nam hiện hành không đưa ra khái niệm hợp đồng thương mại hay khái niệm thương mại nói chung, do đó, để làm rõ đặc điểm của hợp đồng thương mại cần thông qua điều khoản hoạt động thương mại trong Luật Thương mại 2005. 

Theo khoản 1, khoản 2  Điều 3 Luật Thương mại 2005, hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác. Trong đó, hàng hóa bao gồm tất cả các loại động sản, kể cả động sản hình thành trong tương lai; những vật gắn liền với đất đai. 

Theo đó, hợp đồng thương mại có thể được hiểu là thỏa thuận giữa thương nhân với thương nhân hay thương nhân với các bên có liên quan nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ giữa các bên trong hoạt động thương mại. 

Các loại hợp đồng thương mại phổ biến hiện nay

Hợp đồng mua bán hàng hóa

Hợp đồng mua bán hàng hóa là loại hợp đồng phổ biến trong các giao dịch thương mại, được quy định tại Luật Thương mại 2005. Đây là hợp đồng trong đó bên bán chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua và bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán theo thỏa thuận. Các nội dung quan trọng trong hợp đồng mua bán hàng hóa bao gồm:

• Mô tả hàng hóa
• Giá cả và phương thức thanh toán
• Quy định về giao nhận hàng
• Trách nhiệm pháp lý và bồi thường thiệt hại nếu có tranh chấp phát sinh

Hợp đồng thương mại mua bán hàng hóa có 2 loại bao gồm: hợp đồng mua bán quốc tế và hợp đồng mua bán trong nước. Hợp đồng mua bán hàng hóa trong nước là hợp đồng được thực hiện giữa các bên mua bán cùng quốc tịch và hoạt động trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Các bên tham gia hợp đồng sẽ tuân theo quy định của Luật Thương mại 2005 và Bộ luật Dân sự 2015. Đối với hợp đồng mua bán quốc tế, hợp đồng được ký kết giữa các bên ở hai quốc gia khác nhau, tuân theo các quy định quốc tế và luật pháp của các quốc gia liên quan.

Hợp đồng cung ứng dịch vụ

Theo quy định tại Điều 513 và Điều 514 của Bộ Luật Dân sự năm 2015, hợp đồng dịch vụ là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cung ứng dịch vụ thực hiện công việc cho bên sử dụng dịch vụ, bên sử dụng dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng dịch vụ. Loại hợp đồng này xác định các nghĩa vụ, quyền lợi và trách nhiệm của các bên trong quá trình cung cấp dịch vụ. Các điều khoản quan trọng bao gồm:

• Phạm vi công việc và yêu cầu dịch vụ
• Thời gian thực hiện
• Chi phí và phương thức thanh toán
• Quy định về bồi thường thiệt hại nếu dịch vụ không đạt yêu cầu

Đối tượng của hợp đồng dịch vụ là công việc có thể thực hiện được, không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Hợp đồng dịch vụ phần mềm, hợp đồng dịch vụ tài chính, hợp đồng dịch vụ bảo hiểm,…được gọi là hợp đồng cung ứng dịch vụ.

Hợp đồng xúc tiến thương mại

Hợp đồng dịch vụ xúc tiến thương mại là văn bản thỏa thuận giữa các bên liên quan về việc cung cấp các dịch vụ nhằm thúc đẩy các hoạt động thương mại, quảng bá sản phẩm và nâng cao uy tín thương hiệu, từ đó gia tăng doanh số bán hàng và khả năng cạnh tranh. Loại hợp đồng này được lập và thực hiện theo quy định của Bộ Luật Dân sự năm 2015 và các văn bản pháp luật có liên quan.

Hợp đồng xúc tiến thương mại có thể kể đến như hợp đồng dịch vụ quảng cáo, hợp đồng dịch vụ tổ chức triển lãm thương mại, hợp đồng dịch vụ khuyến mại,…

Hợp đồng về trung gian thương mại

Hợp đồng trung gian thương mại là một thỏa thuận pháp lý trong đó một bên thương nhân (bên được ủy quyền) đảm nhận vai trò thực hiện các hoạt động trung gian thương mại theo yêu cầu của bên ủy quyền. Mục tiêu chính là mang lại lợi ích cho bên ủy quyền và đổi lại, bên ủy quyền có nghĩa vụ trả thù lao cho bên được ủy quyền.

Theo Luật Thương mại năm 2005, điều 141, 150, 155, 166, hợp đồng trung gian thương mại bao gồm các loại hợp đồng như:

Hợp đồng đại diện cho thương nhân
Trong hợp đồng này, bên đại diện có trách nhiệm thực hiện các công việc thương mại nhân danh và vì lợi ích của bên ủy quyền.

Hợp đồng môi giới thương mại
Đây là thỏa thuận trong đó bên môi giới đóng vai trò kết nối và giới thiệu các bên đối tác tiềm năng cho bên ủy quyền để tiến tới giao kết hợp đồng mua bán hoặc các giao dịch thương mại khác.

Hợp đồng ủy thác mua bán hàng hóa
Hợp đồng này quy định việc một thương nhân ủy thác cho một thương nhân khác thay mặt mình thực hiện việc mua bán hàng hóa và hưởng thù lao từ các hoạt động mua bán này.

Hợp đồng đại lý thương mại
Theo hợp đồng đại lý, bên đại lý thay mặt và chịu trách nhiệm phân phối sản phẩm, hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ của bên ủy quyền cho khách hàng nhằm thu về doanh thu hoặc lợi ích kinh tế.

Ngoài các loại hợp đồng phổ biến trên, một số hình thức hợp đồng khác đang hiện hành có thể kể đến như hợp đồng gia công trong thương mại, hợp đồng dịch vụ quá cảnh, hợp đồng dịch vụ tổ chức đấu giá hàng hóa, hợp đồng nhượng quyền thương mại…

Các hình thức của hợp đồng thương mại

Theo quy định tại Điều 119, Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng thương mại có thể được giao kết dưới một trong ba hình thức: lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể.

Lời nói:
Các bên có thể giao kết hợp đồng thương mại thông qua trao đổi bằng lời nói, trực tiếp hoặc qua điện thoại, hoặc thông qua các thông điệp điện tử ở dạng file âm thanh. Hình thức này mang lại sự tiện lợi, nhanh chóng và ít tốn kém. Tuy nhiên, khi có tranh chấp, việc xác minh quyền và nghĩa vụ của các bên có thể gặp khó khăn, do thiếu chứng cứ cụ thể.

Văn bản:
Đây là hình thức phổ biến nhất và có giá trị pháp lý cao. Hợp đồng giao kết bằng văn bản cung cấp chứng cứ pháp lý chắc chắn hơn so với các hình thức khác. Một số loại hợp đồng thương mại phải bắt buộc lập thành văn bản theo quy định của pháp luật.

Hành vi cụ thể:
Việc giao kết hợp đồng thương mại có thể thực hiện bằng hành vi cụ thể khi các bên không có thỏa thuận bằng lời nói hay văn bản, mà thông qua hành động thực tế. Đây là hình thức ít được các thương nhân sử dụng do rủi ro cao và khó lưu trữ chứng cứ, nên việc giải quyết tranh chấp trong trường hợp này trở nên phức tạp hơn.